Naukowcy zauważyli, że u osób z chorobą Parkinsona w stanie czuwania częściej pojawiają się fale mózgowe typowe dla głębokiego snu. Im jest ich więcej, tym gorzej pacjenci wypadają w testach pamięci i uwagi, a większe fale wiążą się z omamami.
Choroba, która nie kończy się na drżeniu rąk
Parkinson kojarzy się głównie z drżeniem, sztywnością mięśni, zaburzeniami równowagi i spowolnieniem ruchów. Wynika z uszkodzenia neuronów produkujących dopaminę, a objawy z czasem się nasilają. Choroba dotyka jednak także myślenia, postrzegania otoczenia i snu. Opiekunowie i personel medyczny często podkreślają, że to właśnie spadek sprawności poznawczej, nadmierna senność w ciągu dnia i zniekształcenia percepcji najmocniej obniżają jakość życia chorych.
Objawy niezwiązane z ruchem, takie jak omamy czy problemy poznawcze, wiążą się ponadto z szybszym postępem choroby. Od dawna podejrzewano, że mają coś wspólnego ze „wtargnięciem” snu w godziny czuwania, ale brakowało dowodów łączących konkretne fale mózgowe z tymi objawami.
Jak przeprowadzono badanie
Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Science Translational Medicine”. Podczas snu wolne fale pomagają utrzymać prawidłową aktywność mózgu, regulować metabolizm i usuwać zbędne produkty przemiany materii. Podobne fale mogą pojawiać się też u zdrowych osób na jawie, gdy niewielki fragment mózgu na chwilę przechodzi w stan zbliżony do snu. Skutkiem bywa chwilowa dekoncentracja lub błądzenie myślami.
Badacze zapisali aktywność mózgu metodą EEG u 84 osób z chorobą Parkinsona bez otępienia oraz u 30 zdrowych osób starszych. Uczestnicy siedzieli przez pięć minut z otwartymi oczami, a zapis prowadzono za pomocą 19 elektrod na skórze głowy. Pomiary wykonywano między 9:00 a 14:00, gdy chorzy byli w najlepszej formie dzięki regularnie przyjmowanym lekom. W grupie z Parkinsonem 37 osób miało omamy, np. poczucie czyjejś obecności, widzenie przechodzących postaci lub złudzenia wzrokowe, a 47 ich nie zgłaszało.
Aby wykluczyć zwykłą senność, użyto automatycznych narzędzi do oceny faz snu, które potwierdziły, że uczestnicy byli przytomni przez ponad 94% czasu nagrania. Przeanalizowano też wzorce mrugania.
Co wykazały zapisy
U chorych na Parkinsona fale podobne do tych ze snu, zwłaszcza w paśmie theta, występowały znacznie częściej niż u zdrowych seniorów. Najsilniejsze były w przedniej, centralnej części głowy. Osoby z omamami miały większe fale theta i delta niż pacjenci bez omamów i zdrowa grupa kontrolna.
Sprawność poznawcza wiązała się natomiast przede wszystkim z częstością fal. Chorzy z częstszymi falami theta uzyskiwali niższe wyniki w skali oceny funkcji poznawczych w chorobie Parkinsona. Najbardziej odczuwalne było to w pamięci roboczej i przypominaniu słów, czyli funkcjach zależnych od obwodów czołowo-podkorowych. Zadania takie jak nazywanie przedmiotów czy odrysowywanie kształtów, oparte na tylnych obszarach mózgu, wypadały mniej wyraźnie.
Co to oznacza w praktyce
To na razie badanie naukowe, a nie nowa metoda leczenia czy diagnostyki, którą pacjent może dostać w gabinecie. Autorzy sugerują, że fale pełniące w nocy pożyteczną rolę w ciągu dnia, gdy są nasilone, mogą działać zupełnie inaczej. Kolejne prace mają sprawdzić, czy zmiany te pojawiają się jeszcze przed wystąpieniem typowych objawów. Jeśli tak, mogłyby pomóc we wcześniejszym rozpoznaniu choroby i szybszej interwencji.
Dla polskich pacjentów i ich rodzin wniosek jest ostrożny, ale praktyczny: omamy i problemy z pamięcią w Parkinsonie nie są „dziwactwem” ani zwykłym skutkiem wieku, lecz mogą mieć podłoże w zmienionej pracy mózgu. Warto o nich mówić neurologowi, bo zaliczają się do objawów, które lekarze oceniają przy planowaniu opieki. Badanie EEG jest powszechnie dostępne, ale na razie nie ma informacji, by pomiar takich fal był stosowany rutynowo w diagnostyce Parkinsona w Polsce czy innych krajach UE.
Źródło: Medical Xpress – „Daytime brain waves resembling deep sleep could explain hallucinations in Parkinson’s disease”
